zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Definicja szeregów liczbowych, kryteria zbieżności szeregów. Suma szeregu i iloczyn Cauchy'ego szeregów. Iloczyny nieskończone.
Awatar użytkownika
Premislav
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 15496
Rejestracja: 17 sie 2012, o 13:12
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 195 razy
Pomógł: 5224 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: Premislav »

Widać, z wcześniejszych rozważań, że dla \(\displaystyle{ \alpha=1}\) mamy zbieżność bezwzględną.
Chyba jednak nie. Przecież \(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}-1>\sqrt[n]{2}-1}\), a co do szeregu \(\displaystyle{ \sum_{n=1}^{ \infty } \left( \sqrt[n]{2}-1\right)}\),
to udowodniłeś już, że jest on rozbieżny.

Rozwiązanie zadania: ponieważ \(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty } \frac{\sqrt[n]{3}-1}{\frac 1 n}=\ln 3}\) (korzystam ze znanej granicy specjalnej \(\displaystyle{ \lim_{x \to 0} \frac{a^x-1}{x}=\ln a}\) i definicji Heinego granicy funkcji) ,
to dla każdego \(\displaystyle{ \alpha}\) rzeczywistego mamy
\(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty } \frac{(\sqrt[n]{3}-1)^{\alpha}}{\frac {1} {n^{\alpha}}}=\lim_{n \to \infty }\left( \frac{\sqrt[n]{3}-1}{\frac 1 n}\right)^{\alpha}=(\ln 3)^{\alpha}}\), a to jest pewna stała dodatnia (dla konkretnego \(\displaystyle{ \alpha}\)),
więc na mocy asymptotycznego kryterium porównawczego mamy, że
\(\displaystyle{ \sum_{}^{} (\sqrt[n]{3}-1)^{\alpha}}\) jest zbieżny wtedy i tylko wtedy, gdy
\(\displaystyle{ \sum_{}^{} \frac{1}{n^{\alpha}}}\) jest zbieżny.
matinf
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 1922
Rejestracja: 26 mar 2012, o 18:52
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 695 razy
Pomógł: 4 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: matinf »

Premislav pisze:
Widać, z wcześniejszych rozważań, że dla \(\displaystyle{ \alpha=1}\) mamy zbieżność bezwzględną.
Chyba jednak nie. Przecież \(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}-1>\sqrt[n]{2}-1}\), a co do szeregu \(\displaystyle{ \sum_{n=1}^{ \infty } \left( \sqrt[n]{2}-1\right)}\),
to udowodniłeś już, że jest on rozbieżny.
Jasne.
Premislav pisze:
Rozwiązanie zadania: ponieważ \(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty } \frac{\sqrt[n]{3}-1}{\frac 1 n}=\ln 3}\) (korzystam ze znanej granicy specjalnej \(\displaystyle{ \lim_{x \to 0} \frac{a^x-1}{x}=\ln a}\) i definicji Heinego granicy funkcji) ,
to dla każdego \(\displaystyle{ \alpha}\) rzeczywistego mamy
\(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty } \frac{(\sqrt[n]{3}-1)^{\alpha}}{\frac {1} {n^{\alpha}}}=\lim_{n \to \infty }\left( \frac{\sqrt[n]{3}-1}{\frac 1 n}\right)^{\alpha}=(\ln 3)^{\alpha}}\), a to jest pewna stała dodatnia (dla konkretnego \(\displaystyle{ \alpha}\)),
więc na mocy asymptotycznego kryterium porównawczego mamy, że
\(\displaystyle{ \sum_{}^{} (\sqrt[n]{3}-1)^{\alpha}}\) jest zbieżny wtedy i tylko wtedy, gdy
\(\displaystyle{ \sum_{}^{} \frac{1}{n^{\alpha}}}\) jest zbieżny.
To wszystko jest jasne dla mnie. Natomiast nie jest jasne, dlaczego zaprzęgasz definicję granicy funkcji do liczenia granicy ciągu ? Wiem, że ciąg jest funkcją, ale nie jest funkcją ciągłą. Nie jestem przekonany na 100% czy możemy w ten sposób postąpić.

Natomiast dla \(\displaystyle{ \alpha \le 0}\) dostajemy, że szereg jest rozbieżny. Hmm ?
Awatar użytkownika
Premislav
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 15496
Rejestracja: 17 sie 2012, o 13:12
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 195 razy
Pomógł: 5224 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: Premislav »

Oczywiście, że możemy, ale wymaga to pewnego komentarza - pisałem o definicji Heinego granicy funkcji.
Co ona mówi? Granica funkcji \(\displaystyle{ f: D \mapsto \RR}\) w punkcie
\(\displaystyle{ x_0}\) jest równa \(\displaystyle{ g}\) wtedy i tylko wtedy, gdy dla każdego ciągu \(\displaystyle{ (a_{n})_{n \in \NN}}\) elementów \(\displaystyle{ D}\), który jest zbieżny do \(\displaystyle{ x_0}\) mamy
\(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty }f(a_n)=g}\).

Skoro zatem wiemy, że \(\displaystyle{ \lim_{x \to 0} \frac{a^x-1}{x}=\ln a}\) dla \(\displaystyle{ a>0}\), to możemy skorzystać z definicji Heinego i wziąć ciąg o entym wyrazie danym równością \(\displaystyle{ a_n=\frac 1 n}\). Oczywiście \(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty }a_n=0}\) i ponieważ powyższa granica funkcji istnieje, to \(\displaystyle{ \lim_{n \to \infty } f(a_n)}\) jest równa tej granicy na mocy definicji Heinego granicy funkcji.

Niemniej jednak można to rozwiązać bardziej elementarnie (też z użyciem kryterium ilorazowego, bo to bardzo wygodne) - bez granicy funkcji, tylko ja nie jestem dobry z manipulowania nierównością Bernoulliego i wzorem dwumianowym (ogólnie jestem słaby z matematyki), więc w tym celu musiałbym posłużyć się nierównościami między średnimi (arytmetyczną i geometryczną oraz geometryczną i harmoniczną). Podobnie jak poprzednio, tylko trzeba by jeszcze oszacować z drugiej strony.
Dla \(\displaystyle{ n \ge 3}\) jest \(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}= \sqrt[n]{\sqrt{3} \cdot \sqrt{3} \cdot 1^{n-2}} \ge \frac{n}{ \frac{1}{\sqrt{3}}+ \frac{1}{\sqrt{3}}+n-2 }= \frac{\sqrt{3}n}{2+\sqrt{3}(n-2)}}\)
na mocy nierówności między średnią geometryczną a harmoniczną, zatem
\(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}-1 \ge \frac{\sqrt{3}n-2-\sqrt{3}(n-2)}{2+\sqrt{3}(n-2)}= \frac{2\sqrt{3}-2}{\sqrt{3}n+2-2\sqrt{3}}}\)
Ponadto z nierówności między średnią arytmetyczną a geometryczną dostajemy:
\(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}=\sqrt[n]{\sqrt{3}\cdot \sqrt{3} \cdot 1^{n-2}} \le \frac{n-2+\sqrt{3}+\sqrt{3}}{n}}\), a zatem
\(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}-1 \le \frac{2\sqrt{3}-2}{n}}\)
Stąd wynika, że\(\displaystyle{ \sqrt[n]{3}-1=O(1/n)}\) i dalej wiadomo.

-- 11 lip 2016, o 13:53 --

Nie, przepraszam bardzo, kryterium ilorazowe wymagałoby mocniejszych szacowań.

Tutaj wystarczy zwykłe kryterium porównawcze w połączeniu z tymi nierównościami
- na ich mocy mamy, że \(\displaystyle{ \frac {c_1}{ n} \le \sqrt[n]{3}-1 \le \frac {c_2}{ n}}\)
dla dostatecznie dużych \(\displaystyle{ n}\) i pewnych stałych \(\displaystyle{ c_1, c_2}\) dodatnich, więc
dla
\(\displaystyle{ \alpha>1}\) szacujemy z góry przez \(\displaystyle{ \frac{c_2^{\alpha}}{n^{\alpha}}}\),
dla \(\displaystyle{ \alpha \in (0,1]}\) szacujemy z dołu przez \(\displaystyle{ \frac{c_1^{\alpha}}{n^{\alpha}}}\),
a dla \(\displaystyle{ \alpha \le 0}\) warunek konieczny zbieżności nie jest spełniony.
matinf
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 1922
Rejestracja: 26 mar 2012, o 18:52
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 695 razy
Pomógł: 4 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: matinf »

Teraz taki szereg:
\(\displaystyle{ \sum_{n=1}^{\infty} \frac{-n^2+3n+1}{\sqrt{n^7-1}}}\)
Rozbiję na sumę:
\(\displaystyle{ \sum_{n=1}^{\infty} \frac{-n^2}{\sqrt{n^7-1}}+\sum_{n=1}^{\infty} \frac{3n}{\sqrt{n^7-1}}+\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{\sqrt{n^7-1}}}\)

Jeśli pokażę, że każdy z szeregów jest bezwzględnie zbieżny, to suma szeregów bezwzględnie zbieżnych też będzie bezwzględnie zbieżna.

Weźmy tylko jeden z nich, bo reszta idzie dokładnie tak samo:
\(\displaystyle{ \sum_{n=1}^{\infty}| \frac{-n^2}{\sqrt{n^7-1}}|=\sum_{n=1}^{\infty} \frac{n^2}{\sqrt{n^7-1}}}\)
Spróbuję użyć kryterium asymptotycznego:
\(\displaystyle{ \frac{n^2}{\sqrt{n^7}}}\)
Wówczas:
\(\displaystyle{ \frac{\frac{n^2}{\sqrt{n^7-1}}}{\frac{n^2}{\sqrt{n^7}}} \to 1 \neq 0}\)
Są więc asymptotycznie podobne, Ponieważ \(\displaystyle{ \sum_{n=1}^{\infty}\frac{n^2}{\sqrt{n^7}}}\) jest bezwzględnie zbieżny to analizowany szereg też.
Stąd szereg zadany w zadaniu jest zbieżny bezwzględnie.

Czy jest ok ?

Drugi szereg, nieco trudniejszy:
\(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n+(-1)^{n+1}}}\)
Zaryzykuję zbieżność bezwzględną (czyli też warunkową)
\(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} |\frac{(-1)^n}{n+(-1)^{n+1}}| = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{1}{n+(-1)^{n+1}}}\)
No cóż, mogę skorzystać z faktu:
Jeśli \(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} a_{2n}}\) i \(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} a_{2n+1}}\) są zbieżne to jest też zbieżny \(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} a_{n}}\)

Widać, że obydwa szeregi:
\(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} \frac{1}{n+1}}\) i \(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} \frac{1}{n-1}}\) są zbieżne, więc szereg \(\displaystyle{ \sum_{n=0}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n+(-1)^{n+1}}}\) jest bezwzględnie zbieżny.
Ostatnio zmieniony 12 lip 2016, o 22:57 przez matinf, łącznie zmieniany 1 raz.
Awatar użytkownika
Premislav
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 15496
Rejestracja: 17 sie 2012, o 13:12
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 195 razy
Pomógł: 5224 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: Premislav »

Wygląda OK.
matinf
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 1922
Rejestracja: 26 mar 2012, o 18:52
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 695 razy
Pomógł: 4 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: matinf »

@Premislav dzięki - a ten drugi po edycji ?

-- 12 lip 2016, o 22:04 --

Ajć, nie czytaj tych głupot (odnieśnie drugiego szeregu) - jutro poprawię.
Awatar użytkownika
Premislav
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 15496
Rejestracja: 17 sie 2012, o 13:12
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 195 razy
Pomógł: 5224 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: Premislav »

Niestety jest zupełnie źle:
mamy \(\displaystyle{ \frac{1}{n+(-1)^{n+1} } \ge \frac{1}{n+1}}\), więc ten szereg na pewno nie jest bezwzględnie zbieżny.
matinf
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 1922
Rejestracja: 26 mar 2012, o 18:52
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 695 razy
Pomógł: 4 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: matinf »

Tak, zorientowałem się jeszcze wcześniej - zobacz na edycję poprzedniego postu,

-- 13 lip 2016, o 12:38 --

Poddaję się, szereg jak widzieliśmy nie może być zbieżny bezwzględnie.
Wydaje się, że może być zbieżny warunkowo, ale nie widać jak to pokazać. Kryterium Dirichleta i Leibniza odpada, bo \(\displaystyle{ \frac{1}{n+(-1)^{n+1}}}\) nie jest malejący ani rosnący. Prawda jest taka, że nie można tu przyłożyć żadnego kryterium, bo albo brak monotoniczności, albo brak stałego znaku.
Awatar użytkownika
Premislav
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 15496
Rejestracja: 17 sie 2012, o 13:12
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 195 razy
Pomógł: 5224 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: Premislav »

Można przyłożyć jakieś kryterium, tylko trzeba to zrobić troszkę sprytniej.

Mamy (dla \(\displaystyle{ n>1}\)): \(\displaystyle{ \frac{(-1)^n}{n+(-1)^{n+1}}= \frac{(-1)^n(n-(-1)^{n+1})}{n^2-1}= \frac{n(-1)^n}{n^2-1}+\frac{1}{n^2-1}}\)
Szereg \(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{+\infty} \frac{n(-1)^n }{n^2-1}}\) jest zbieżny na mocy kryterium Leibniza
(trzeba trochę się pobawić, żeby wykazać monotoniczność \(\displaystyle{ \frac{n}{n^2-1}}\) od pewnego miejsca - spróbuj), zaś szereg \(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{+\infty} \frac{1}{n^2-1}}\) jest zbieżny, bo np.
\(\displaystyle{ \frac{1}{n^2-1}< \frac{1}{n^2-n}}\) dla \(\displaystyle{ n\ge 2}\), zaś
\(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{ \infty } \frac{1}{n^2-n}= \lim_{N \to \infty } \sum_{n=2}^{N}\left( \frac{1}{n-1}- \frac{1}{n} \right)= \lim_{N \to \infty }\left( 1- \frac{1}{N} \right)=1}\),
co dowodzi zbieżności szeregu \(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{ \infty } \frac{1}{n^2-n}}\) (i stosujemy kryterium porównawcze).
No a pominięcie pierwszego wyrazu (ogólnie: skończenie wielu wyrazów) nie wpływa na zbieżność szeregu.
a4karo
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 22486
Rejestracja: 15 maja 2011, o 20:55
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Bydgoszcz
Podziękował: 44 razy
Pomógł: 3858 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: a4karo »

Wsk. Pokaż, że podciąg ciągu sum częściowych o parzystych numerkach jest zbiezny.
matinf
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 1922
Rejestracja: 26 mar 2012, o 18:52
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 695 razy
Pomógł: 4 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: matinf »

Premislav pisze:Można przyłożyć jakieś kryterium, tylko trzeba to zrobić troszkę sprytniej.

Mamy (dla \(\displaystyle{ n>1}\)): \(\displaystyle{ \frac{(-1)^n}{n+(-1)^{n+1}}= \frac{(-1)^n(n-(-1)^{n+1})}{n^2-1}= \frac{n(-1)^n}{n^2-1}+\frac{1}{n^2-1}}\)
Szereg \(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{+\infty} \frac{n(-1)^n }{n^2-1}}\) jest zbieżny na mocy kryterium Leibniza
(trzeba trochę się pobawić, żeby wykazać monotoniczność \(\displaystyle{ \frac{n}{n^2-1}}\) od pewnego miejsca - spróbuj), zaś szereg \(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{+\infty} \frac{1}{n^2-1}}\) jest zbieżny, bo np.
\(\displaystyle{ \frac{1}{n^2-1}< \frac{1}{n^2-n}}\) dla \(\displaystyle{ n\ge 2}\), zaś
\(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{ \infty } \frac{1}{n^2-n}= \lim_{N \to \infty } \sum_{n=2}^{N}\left( \frac{1}{n-1}- \frac{1}{n} \right)= \lim_{N \to \infty }\left( 1- \frac{1}{N} \right)=1}\),
co dowodzi zbieżności szeregu \(\displaystyle{ \sum_{n=2}^{ \infty } \frac{1}{n^2-n}}\) (i stosujemy kryterium porównawcze).
No a pominięcie pierwszego wyrazu (ogólnie: skończenie wielu wyrazów) nie wpływa na zbieżność szeregu.
Dzięki, rozwiązanie sprytne - choć wymaga pokazania monotoniczności, co nie jest aż takie przyjemne. Natomiast dziwi mnie fakt, że tak skomplikowanie pokazałeś zbieżność szeregu \(\displaystyle{ \frac{1}{n^2-1}}\) - to można albo od razu powiedzieć, że zbieżne, albo znacznie łatwiej przez kryterium asymptotyczne.
a4karo pisze:Wsk. Pokaż, że podciąg ciągu sum częściowych o parzystych numerkach jest zbiezny.
Masz na myśli podciąg:
\(\displaystyle{ a_0, a_0 + a_1 + a_2, a_0 + a_1 + a_2 + a_3 + a_4, a_0 + a_1 + a_2 + a_3 + a_4 + a_5 + a_6}\) ?
Nawet jeśli okaże się zbieżny, to dlaczego mi to pomaga ?
Awatar użytkownika
Premislav
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 15496
Rejestracja: 17 sie 2012, o 13:12
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 195 razy
Pomógł: 5224 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: Premislav »

matinf pisze:to można albo od razu powiedzieć, że zbieżne, albo znacznie łatwiej przez kryterium asymptotyczne.
W sumie racja. Przekombinowałem trochę.

A monotoniczność nie powinna być problemem, bo gdy \(\displaystyle{ n\neq 0, n \neq 1}\), to \(\displaystyle{ \frac{n}{n^2-1}= \frac{1}{n- \frac{1}{n} }}\), zatem dla \(\displaystyle{ n \in \NN, n>1}\) mamy \(\displaystyle{ \frac{n+1}{(n+1)^2-1}< \frac{n}{n^2-1} \Leftrightarrow n+1- \frac{1}{n+1}>n- \frac{1}{n}}\)
a4karo
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 22486
Rejestracja: 15 maja 2011, o 20:55
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Bydgoszcz
Podziękował: 44 razy
Pomógł: 3858 razy

zbadaj zbieżność szeregu - bezwzględną i względną.

Post autor: a4karo »

a4karo pisze:Wsk. Pokaż, że podciąg ciągu sum częściowych o parzystych numerkach jest zbiezny.
Masz na myśli podciąg:
\(\displaystyle{ a_0, a_0 + a_1 + a_2, a_0 + a_1 + a_2 + a_3 + a_4, a_0 + a_1 + a_2 + a_3 + a_4 + a_5 + a_6}\) ?
Nawet jeśli okaże się zbieżny, to dlaczego mi to pomaga ?
Tak, o ten ciąg chodzi. Następnym krokiem będzie pokazanie, że \(\displaystyle{ S_{2n+1}-S_{2n}\to 0}\), skąd wywnioskujesz zbieżność ciągu \(\displaystyle{ S_n}\), czyli zbieżnośc szeregu \(\displaystyle{ \sum a_n}\)
ODPOWIEDZ