[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Zadania z kółek matematycznych lub obozów przygotowujących do OM. Problemy z minionych olimpiad i konkursów matematycznych.
Regulamin forum
Wszystkie tematy znajdujące się w tym dziale powinny być tagowane tj. posiadać przedrostek postaci [Nierówności], [Planimetria], itp.. Temat może posiadać wiele różnych tagów. Nazwa tematu nie może składać się z samych tagów.
Awatar użytkownika
limes123
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 665
Rejestracja: 21 sty 2008, o 22:48
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Ustroń
Podziękował: 26 razy
Pomógł: 93 razy

[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Post autor: limes123 »

Udowodnij, że dla dowolnych \(\displaystyle{ a,b \in N}\) takich, że \(\displaystyle{ a<b}\) istnieje takie \(\displaystyle{ n\in N}\), że spełniona jest nierówność \(\displaystyle{ a<\frac{\varphi(n+2)}{\varphi(n)}<b}\)

Powodzenia
Piotr Rutkowski
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 2086
Rejestracja: 26 paź 2006, o 18:08
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 22 razy
Pomógł: 390 razy

[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Post autor: Piotr Rutkowski »

Zdaje mi się, że max rozwiązał to zadanko (ale niestety nie tutaj).
Żeby zachować pierwotnego autora rozwiązania może mógłbyś je tu przytoczyć?
Szczególnie, że warto je zobaczyć
Awatar użytkownika
max
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 3242
Rejestracja: 10 gru 2005, o 17:48
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Lebendigentanz
Podziękował: 37 razy
Pomógł: 778 razy

[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Post autor: max »

Hmm, po chwili zastanowienia mogę powiedzieć, że różne rzeczy się ze mną w moim życiu działy, ale chyba aż takich dziwów nie było, żebym rozwiązał zadanie, które uważam za naprawdę trudne i potem tego nie pamiętał;)
Faktycznie kiedyś się nad tym zastanawiałem, ale nie przypominam sobie, żebym zrobił to zadanie w całości... Pewnie chodzi Ci o to, że gdzieś kiedyś napisałem dowód, że to wyrażenie \(\displaystyle{ \frac{\varphi(n+2)}{\varphi(n)}}\) może przyjmować dowolnie duże wartości (z grubsza wynikało to z rozbieżności szeregu odwrotności kolejnych liczb pierwszych, szczegóły poniżej).
A jeśli Miśku mnie z kimś pomyliłeś, to tym lepiej, bo chciałbym zobaczyć pełne rozwiązanie tego, o ile byłbym w stanie w krótkim czasie zrozumieć metody jakie się w nim pojawiają:)

Niech \(\displaystyle{ \{p_{n}\}}\) będzie ciągiem kolejnych nieparzystych liczb pierwszych, i niech \(\displaystyle{ \mathbb{P} = \{p_{n} \ : \ n\in \mathbb{N} \}}\)
Kładąc \(\displaystyle{ n_{k} = p_{1}\cdot \ldots\cdot p_{k}}\), mamy:
\(\displaystyle{ \varphi(n_{k}) = n_{k}\prod_{i = 1}^{k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right)\\
\varphi(n_{k}+2) =(n_{k} + 2)\prod_{\substack{p \in \mathbb{P} \\ p| n_{k} + 2}} \left(1 - \frac{1}{p}\right)> (n_{k} + 2)\prod_{i = k+1}^{2k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right)}\)

ponieważ \(\displaystyle{ n_{k} + 2}\) jest nieparzysta, nie dzieli się przez żadną z liczb pierwszych \(\displaystyle{ p_{1}, \ldots, p_{k}}\), oraz ciąg \(\displaystyle{ \{p_{n}\}}\) jest rosnący i \(\displaystyle{ n_{k} + 2 < p_{k + 1}\cdot \ldots p_{2k}}\).
Teraz korzystając z rozbieżności szeregu \(\displaystyle{ \sum_{n = 1}^{\infty}\frac{1}{p_{n}}}\) dostajemy:
\(\displaystyle{ \lim_{k\to\infty}\ln\prod_{i = 1}^{k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right) = \sum_{i = 1}^{\infty}\ln\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right) = -\infty}\)
na mocy kryterium asymptotycznego. Stąd:
\(\displaystyle{ \lim_{k\to\infty}\prod_{i = 1}^{k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right) = 0^{+}}\)

Z drugiej strony:
\(\displaystyle{ \lim_{k\to }\prod_{i = k+1}^{2k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right) qslant \lim_{k\to\infty}\left(1 - \frac{1}{p_{k+1}}\right)^{k} =\\
= \lim_{k\to\infty}\left(\left(1 - \frac{1}{p_{k+1}}\right)^{p_{k+1}}\right)^{\frac{k}{p_{k+1}}} qslant \lim_{k\to\infty}\left(1 - \frac{1}{p_{k+1}}\right)^{p_{k+1}} = \frac{1}{e}}\)


Ostatecznie
\(\displaystyle{ \lim_{k\to\infty}\frac{\varphi(n_{k} + 2)}{\varphi(n_{k})}\geqslant \lim_{k\to\infty}\frac{n_{k} + 2}{n_{k}}\cdot \frac{\left(1 - \frac{1}{p_{k+1}}\right)^{p_{k+1}}}{\prod_{i = 1}^{k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right)} = \left[\frac{e^{-1}}{0^{+}}\right] = +\infty}\)

Tyle wymyśliłem we wrześniu.

W sumie niektóre z tych szacowań były dość grube.
Dosyć obiecującą drogą do ukończenia rozwiązania jest udowodnienie takiej nierówności (o ile jest ona prawdziwa - ja jestem w stanie w to uwierzyć;)):
\(\displaystyle{ \left|\frac{\varphi(n_{k + 1} + 2)}{\varphi(n_{k+1})} - \frac{\varphi(n_{k} + 2)}{\varphi(n_{k})}\right| < 1}\) dla wszystkich \(\displaystyle{ k}\), skąd wobec tego co jest już udowodnione, wynikałaby teza zadania dla \(\displaystyle{ a\geqslant 2}\) (pozostałe dwa przypadki załatwiają np \(\displaystyle{ n = 5}\) i \(\displaystyle{ n = 7}\)). Być może dałoby się to na upartego wyszacować, ale nie mam teraz do tego czasu i cierpliwości. W każdym razie wątek jest odkopany, może ktoś inny będzie miał jakiś pomysł, bądź udowodni tę nierówność.

A tak przy okazji, to przypomniał mi się taki wynik:
Zbiór \(\displaystyle{ \left\{\frac{\varphi(n+1)}{\varphi(n)} \ : \ n\in \mathbb{N}_{1}\right\}}\) jest gęsty w \(\displaystyle{ (0, )}\) (dowodu niestety nie znam).

edit. zjadło mi się dwa razy \(\displaystyle{ \varphi}\) w mianownikach, w tej hipotetycznej nierówności, teraz ma to większe szanse działać.
Ostatnio zmieniony 15 gru 2008, o 22:05 przez max, łącznie zmieniany 1 raz.
Piotr Rutkowski
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 2086
Rejestracja: 26 paź 2006, o 18:08
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Warszawa
Podziękował: 22 razy
Pomógł: 390 razy

[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Post autor: Piotr Rutkowski »

Ach, no racja. Kiedyś to czytałem, teraz spojrzałem na to zadanko, wydało mi się znajome i zdawało mi się, że było tam całe rozwiązanie... Ale tak czy siak warto było wrzucić
Skoro problem jest otwarty wciąż otwarty to spróbuję się wspomóc jakąś "wyższą instancja".
Swoją drogą dzięki za dowód.
Pozdro
Ostatnio zmieniony 15 gru 2008, o 14:20 przez Piotr Rutkowski, łącznie zmieniany 1 raz.
Awatar użytkownika
max
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 3242
Rejestracja: 10 gru 2005, o 17:48
Płeć: Mężczyzna
Lokalizacja: Lebendigentanz
Podziękował: 37 razy
Pomógł: 778 razy

[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Post autor: max »

Daj znać jak coś znajdziesz. Może ktoś mądrzejszy znajdzie jakiś zgrabniejszy pomysł. Tak w ogóle, to wczoraj postulowałem nie tą nierówność co chciałem, teraz jest już tak jak chcę (patrz mój poprzedni post).
xiikzodz
Użytkownik
Użytkownik
Posty: 1862
Rejestracja: 4 paź 2008, o 02:13
Płeć: Kobieta
Lokalizacja: Lost Hope
Podziękował: 28 razy
Pomógł: 502 razy

[Teoria liczb] Nierówność z funkcją Euler'a

Post autor: xiikzodz »

Co do tego:

\(\displaystyle{ \left|\frac{\varphi(n_{k + 1} + 2)}{\varphi(n_{k+1})} - \frac{\varphi(n_{k} + 2)}{\varphi(n_{k})}\right| < 1}\)

Rozwazmy otoczke wypukla wszystkich punktow wykresu funkcji \(\displaystyle{ \psi(n)=\frac{\varphi(n+2)}{\varphi(n)}}\) dla naturalnych argumentow, \(\displaystyle{ N_{\ge 0}}\). Brzegiem tego zbioru sa dwie funkcje, nazwijmy je: \(\displaystyle{ \psi_{min}(x)}\) i \(\displaystyle{ \psi_{max}(x)}\). Mozna pokazac, ze \(\displaystyle{ \psi_{min}(x)}\) asymptotycznie jest funkcja stala rowna \(\displaystyle{ y=1}\), zas \(\displaystyle{ \psi_{max}}\) to funkcja rosnaca (asymptotycznie) wolniej od wszystkich funkcji postaci \(\displaystyle{ y=x\sqrt[k]{x}}\) dla \(\displaystyle{ k\in\mathbb{N}}\) (w razie czego mozna podac dosc dokladne szacowanie).

Jesli wiec rozwazymy punkty \(\displaystyle{ \frac{\varphi(n_k+2)}{\varphi(n_k)}}\), to beda one musialy sie zmiescic w calkiem waskim pasku na mocy nierownosci wyprowadzonych przez maxa:

\(\displaystyle{ \varphi(n_{k}) = n_{k}\prod_{i = 1}^{k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right)}\)

\(\displaystyle{ \varphi(n_{k}+2) > (n_{k} + 2)\prod_{i = k+1}^{2k}\left(1 - \frac{1}{p_{i}}\right)}\)

Byc moze wystarczy zobaczyc, ze ten pasek niegrubszy niz \(\displaystyle{ 1}\). Jesli nie, to moze wystarczy zastosowac te techniki ograniczajace tempo wzrostu \(\displaystyle{ \psi_{max}}\) do ciagu punktow \(\displaystyle{ p_k}\). Widac w kazdym razie, ze tam jest ciasno i ze rozwiazanie moze juz byc calkiem blisko.
ODPOWIEDZ